“Уяхан замбуу тивийн наран” урлагийн их наадам өнгөрсөн баасан, бямба гарагт Их газрын чулуунд боллоо. Дуу хуурын өлгий Дундговь аймгаас төрсөн олон сайхан уртын дуучин, ардын авьяастнууд цуглан нижгэр ч наадамлалаа. Тоглолтод 3000 гаруй уртын дуучин, уран бүтээлчид оролцсон. Гэхдээ тус тусдаа биш хамтдаа хоорлон дуулсан нь хэнд ч ойлгомжгүй, ямар ч сэтгэл хөдлөл, омогшил бахархал төрүүлэхгүй байлаа. Угтаа бол уртын дууны гайхамшгийг энд л мэдэрч, уртын дуучдыг хоолойн цараанд саатмаар. Гэвч нийлж хоорлосоор байгаад дууслаа.

Үүгээрээ энэ наадмыг шүүмжилж байгаа хэрэг биш,  уртын дууг хоорлон дуулдаг энэ байдал бүр хавтгайрлаа гэдгийг л онцлох гэсэн юм.

       Бүгдээрээ тайзнаа гарч ирээд хоор дуу шиг дуулаад байхаар юун нөгөө уул тал, уулсын оройд хүрэх, хоолойн чадал чансаа, гайхамшгийг мэдрэх. Учрыг нь олж сонсох гэхээр чих ядраад дуусах аятай болж байна. Уртын дууны аялгууны онцлогийн талаар ардын бэлгэзүйч Ж.Бадраа “Уртын дуу маш баялаг, хэмнэл, ритмтэй, өргөн цар хүрээтэй. Ардын богино дуу гол төлөв нэг октаваас кварт илүү цараатай байдаг бол уртын дуу хоёр октаваас кварт илүү гарах цараатай байдаг. Дуучин хүнээс дотоод уран сэтгэмж, хоолойн чадал, хувийн ур чадвар их шаарддаг” гэж онцолсон байдаг. Тэгэхээр бөөнөөрөө дуулах дуунаас дотоод уран сэтгэмж, хоолойн чадал, дуучны илэрхийлэмжийг сонсох аргагүй болж байгаа юм.

Энэ талаар урлаг судлалын ухааны доктор, хөгжим судлагч Д.Оюунцэцэг “Манайхан олон уртын дуучныг нэг дор тайзнаа гаргачихдаг. Олуулаа нийлээд ирэхээрээ хонь хурга нийлж байгаа аятай л сонсогддог. Уг нь ганцаараа дуулж гайхамшгаа харуулах ёстой байхгүй юу. Н.Норовбанзад гуайн тэр гайхамшигтай дуу хоолойг бид тэгж л сонссон юм шүү дээ. Түүнээс олуулаа нэгэн зэрэг дуулахаар хэний ч сэтгэл хөдлөхгүй” гэж ярьсан байдаг.  Тэгэхээр уртын дууг олуулаа биш, дуучид нь ганцаараа дуулж, хоолойн чадлаа харуулж, гайхамшгийг үзүүлэх хэрэгтэй. Түүнээс хэдэн мянгуулаа гарч ирж дуулаад байхаар уртын дууны мөн чанар алдагдаж, гаднаас ирэх жуулчид битгий хэл монгол хүн өөрөө сонсоход ч бахархал төрж, сэтгэл зүрх огшихгүй болох нь. Уртын дуугаа тэнгэрт хүртэл хадааж, цангинуулж, хоолойн чадлаараа дуулсан тэр сайхан аялгуу нь үүлэн завсарт хүрч, хүний сэтгэлийн хөгийг өөрийн эрхгүй алдруулан дуулаасай гэж хүсэж байна. Уртын дууны мөн чанар, үнэ цэн энд л оршино.