“Ослын улмаас тэдэн хүн нас барж, гэмтжээ” гэх харамсалтай мэдээнд бидний чих хэдийнэ дасчихаж.  Жолооч нарыг буруутгах бус “Орон нутгийн зам чанар муутай байна", "Буруу өдрөө замд гарлаа", "Согтуугаар машин жолоодсон байна, архи л буруутай” гэнэ.

Угтаа орон нутгийн замд явахдаа хурдаа хэтрүүлж,  шөнө гэрлээ шилжүүлдэггүй, гүйцэт түрүүлэх үйлдэл хийхдээ дохиогоо өгөхгүй “хар” хурдаараа эргэдэг. Мөн зорьсон газраа хурдан хүрэхийн тулд нүд нь анилдаж, харах орчин хязгаарлагдаж байхад түр буудаллаж, нүдээ амраадаггүй. Холын замд гарахдаа машиныхаа бүрэн бүтэн байдлыг шалгадаггүй. Согтуугаар жолоо барьдаг жолооч нарын хариуцлагагүй үйлдлээс л осол үүсдэг. Замын хөдөлгөөний дүрмээрээ яваад хэвшчихвэл ослын тохиолдол буурах нь мэдээжийн хэрэг.

     Эртнээс Монголчууд “Сайн явж ирсэн үү” гэж асуудаг болохоос “Хурдан яваад ирэв үү” гэж асуудаггүй. Үүнийг мэддэг хэдий ч сануулгыг нь хайхралгүй яаруу сандруу, хариуцлагагүй, чадваргүй жолооч нараас үүдэн осол гарч байгаа нь харамсалтай.

       Ингээд бодоход жолооны ард сууж, үнэмлэх авсан хүн бүрийг ЖОЛООЧ гэж хэлэхэд хэцүү болжээ. Чадвартай жолооч нарт л жолоодох эрх олгомоор байна. Жолооны курсээ арай ядан төгссөн эсвэл өөрөө жолоодож сураад, үнэмлэхээ худалдаад авчихсан хүмүүс бидний дунд олон байгаа нь нууц биш болсон.

ХАРИУЦЛАГАТАЙ ЖОЛООЧ БАЙЯ

      Угтаа жолооны ард сууна гэдэг өөрийн болон өрөөлийн амь нас, эрүүл мэндийг хариуцаж байгаа хэрэг. Гэтэл үүнийг ухамсарладаггүй хэсэг бүлэг хүмүүсээс үүдэн ослын тохиолдол жил ирэх тусам буурахгүй, улам л өссөөр байна.

       Тээврийн цагдаагийн албанаас орон нутгийн зам дагуу “Яараад яах вэ дээ”, “Нэг зам-Нэг соёл” зэрэг аян өрнүүлж, уриалга гаргадаг. Мөн тухайн жилд нас барсан хүний тоог бичсэн самбарыг байршуулсан байдаг.

Түүнчлэн улсын чанартай авто замуудад цагийн менежментийн дагуу хяналт шалгалтыг эрчимжүүлж хурд хэтрүүлэх, бүх зорчигч, жолоочийн хамгаалах бүсийг бүслүүлэх, шөнийн цагт холын гэрлийг шилжүүлэх, согтуугаар тээврийн хэрэгсэл жолоодох зөрчилд хяналт шалгалтыг тогтмол тавин ажиллаж байна.

Харин бодит үр дүнд хүрч иргэд  орон нутгийн замд явахдаа анхаарал болгоомжтой зорчиж, хэвшээгүй л байна.  2022 онд гэхэд орон нутгийн замд бүртгэгдсэн нийт 1333 зам тээврийн ослын 1306 буюу 98.0 хувийг жолоочийн буруутай үйлдлээс болсон.  Энэ нь өмнөх жилээсээ 15.8 хувиар өссөн гэх тоон мэдээлэл бий. 

         Зөвхөн баяр наадмын үеэр л улсын хэмжээнд  зам тээврийн ослын шинжтэй  дуудлага, мэдээлэл 972,  зам тээврийн  осол 408 бүртгэгдсэн. Үүний  улмаас 15 хүний амь нас хохирч, 70 хүн гэмтсэн талаар Тээврийн цагдаагийн газраас мэдээлсэн. Өнгөрсөн жилийн наадмын үеэр л гэхэд зургаан хүн зам тээврийн ослоор нас барж, зам тээврийн ослын шинжтэй 392 дуудлага мэдээлэл бүртгэгдэж байжээ. Энэ талаар ч Гэмтэл Согог Судлалын Үндэсний төвийн мэргэжилтэн “Гэмтэл согог судлалын үндэсний төвд 4797 хүн тусламж үйлчилгээ авсан. Үүнээс зам тээврийн осолд өртсөн иргэд түлхүү ирсэн. Зуны саруудад  зам тээврийн ослоор ирж буй иргэдийн тоо эрс нэмэгддэг” гэж байлаа.  ГССҮТ-ээр ороход дэндүү нүд халтирам дүр зураг харагддаг.  Осолд орсон нэгнээ амьд үлдээсэй гэж алга хавсран залбирах хүмүүс дэндүү олон.

     Таны хариуцлагагүй үйлдлээс болж, хэн нэгэн  бэртэж, насаараа хөгжлийн бэрхшээлтэй болж, хөдөлмөрийн чадвараа  алдах. Цаашлаад амиа алдах ч магадлалтай. Ганцхан секундын  болгоомжгүй, өөртөө итгэлтэй хийсэн үйлдэл тань  харамсаад, уучлалт гуйгаад ч нэмэргүй үр дүнг авчирч болно. Та удаан явсан ч очих газраа хүрнэ. Харин алдсан боломж, амь нас эргэж ирэхгүй.

ХАРИУЦЛАГАГҮЙ, ЧАДВАРГҮЙ ЖОЛООЧ НАРЫН ЖОЛООДОХ ЧАДВАРЫГ ДАХИН ШАЛГАЖ, ЭРХИЙГ НЬ ХАСЪЯ