Зах зээл дэх түүхий эд, уул уурхай, эрчим хүчний бүтээгдэхүүний үнэ ханшийг судалдаг "Fastmarkets" агентлагийн шинэ судалгаагаар өнгөрсөн хоёр жилийн хугацаанд үнэ тогтмол өсөж байсан лити, кобальтын үнэ огцом нэмэгдэж, зах зээлийн эрэлт нь хэд дахин нэмэгджээ. Мөн никелийн ханш чангарч байгаатай холбоотойгоор бусад түүхий эдийн үнэ даган өсөж, эрэлт нь ч нэмэгдэж байгаа аж.

-ЛИТИ, КОБАЛЬТЫН СПОТ ҮНЭ ӨСӨЖ БАЙНА-

Цахилгаан автомашины баттерей үйлдвэрлэхэд ашиглахад лити, кобальт өнгөрсөн хоёр жилийн хугацаанд түүхий эдийн зах зээлийн гол тоглогч байлаа. Ялангуяа өнгөрсөн 2022 онд 87 хувиар ханш нь нэмэгдээд байсан литийн гидроксидын спот үнэ ердөө өнгөрсөн долоо хоногийн мягмар гарагт 36 ам.доллар байсан бол өнгөрсөн даваа гарагт 39 ам.доллар болж нэмэгджээ. Харин кобальт өнгөрсөн долдугаар сарын 28-ны байдлаар тонн нь 31-32 мянган юань байсан бол энэ сарын 4-нд 30-31.5 мянган юань буюу 4373 ам.доллар болсон байна. 

Хэдий зах зээл дэх ханш нь сулрахгүй байгаа ч эрэлт нь өдөр ирэх тутамд нэмэгдсээр байгаа лити, кобальтын олборлолт, үйлдвэр, ашиглалтад дэлхийн орнууд өөр өөрийн шинэ гаргалгаа гаргаж эхэлжээ. Үүний нэг нь Их Британийн "Тата групп" ашиглахаа больсон, хаягдсан автомашины аккумлятороос лити, кобаль гаргаж авах боломжтойг мэдэгдэж, үйлдвэрийн туршилтын ажлаа эхэлсэн. Мөн "Тата групп"-ийн явуулж байгаа ижид төстэй олон хөтөлбөр дэлхийн орнуудад хэрэгжиж байгаа бөгөөд үүнтэй холбоотойгоор лити, кобальтын эрэлт оны эцсээр бага зэрэг буурч, үнэ нь доош унах төлөвтэй байгааг эх сурвалжууд тайлбарлаж байгаа юм байна.

-ЗЭС, НИКЕЛЬ БАЙР СУУРИА ХАДГАЛЖ, АЛТНЫ ХАНШ БАГА БАГААР СУЛАРЧ БАЙНА-

"Fastmarkets"-ийн судалгаагаар цахилгаан автомашины баттерейд мөн л ашиглахад никель сульцатын үнэ, ханшид өөрчлөлт оржээ. Никель сульфатын ханш он гарснаас хойш байр сууриа 19 мянган ам.долларт баяр сууриа хадгалж байгаа бөгөөд наймдугаар сарын гарснаас хойш тав орчим хувиар өсөж, 20 мянган ам.доллар хүрээд байгаа талаар "Business Insider" мэдээлжээ.

Мөн зах зээл дэх никелийн ханш чангарч байгаа нь уран, нүүрс, зэсийн ханшид ч нөлөөлж, савлагаа үүсэхгүй тогтмол үнэ гараад байгаа юм байна. Үүнээс онцлох нь алт. Унц нь 1950 ам.долларын босго давж, түүхий эдүүдээс хамгийн олны анхаарлыг татаад байсан үе саяхан. Тэгвэл дэлхийн томоохон агентлагуудын эдийн засагч, шинжээчийн онцолсноор зах зээл дэх алтны ханш бага багаар суларч байгаа бөгөөд ирэх саруудад үнийн уналт үргэлжилж болзошгүй байна. 

               Эцэст нь, цаг уурын өөрчлөлттэй холбоотойгоор эрэлт нь буураад байсан нүүрсний ханшид хэд хэдэн өөрчлөлт оржээ. Тухайлбал, далайгаар тээвэрлэдэг нүүрсний хэмжээ огцом буурч, газраар тээвэрлэлт хийдэг түүхий нүүрс, коксжих нүүрсний эрэлт бага багаар сэргэж байгаа гэнэ. Зах зээл дэх газраар тээвэрлэлт хийдэг түүхий нүүрсний үнэ 146.5 ам.доллар буюу өнгөрсөн долоо хоногийнхоосоо 2.5 хувиар өсжээ. Хэрэв нүүрсний хамгийн том экспортлогч, импортлогч, хэрэглэгч БНХАУ НҮБ-ын Ерөнхий Ассамблейн хуралд амлаж байсан шигээ эрчим хүчний нүүрсний хэрэглээгээ бууруулж чадвал зах зээлд нүүрсний үнэ "хог дээр" үсэрч болзошгүй гэнэ.