Урин дулааны улирал ирж бид бүхэн монгол орныхоо үзэсгэлэнт байгалиар аялдаг. Аялах үедээ байгалийн олон үзэгдлүүдтэй таарч, шинэ содон газар үзэж, мартагдашгүй дурсамжуудыг бүтээж олон сарын ажлын ядаргаанаасаа салж бие болон сэтгэлийн таашаалыг авдаг. Тэгвэл манай орны ой мод ихтэй бүс нутгуудад хачигний тархалт их байдаг аж. Хачгийг бид зүгээр л нэг биед шигддэг шимэгч хорхой гэж боддог. Гэвч хачиг нь хүний  биед шигдэн, цусыг нь сорж бүх биеэр нян дамжуулж дархлалын системийг сүйтгэдэг. Хүн бүрийн биеийн эсэргүүцлээс хамааран өөр өөр нөлөөг үзүүлдэг бол дийлэнх тохиолдолд дэлүүний үйл ажиллагааг муутгадаг байна.

   Хачиг хүний биед удаан хугацаагаар байвал мэдрэлийн системийг сүйтгэж үхэлд ч хүргэж болзошгүй аюултай шимэгч амьтан юм.

     Хачиг нь арваннэгдүгээр сард ичиж гуравдугаар сараас идэвхтэй хөдөлгөөнд ордог. Хачигний шүлсэнд мэдээ алдуулагч агуулагддаг бөгөөд үүний нөлөөгөөр бид хазуулж байгаагаа мэдэрдэггүй байна. Байгаль дээр байгаа бүх хачиг халдвар тараадаггүй ч таван хачиг тутмын нэг нь халдвар тээж байдгийг ЗӨСҮТ-ээс тогтоожээ. Хачгаар дамждаг халдвар нь хүний мэдрэлийн тогтолцоо, арьс, зүрх судас, үе мөч зэрэг тулгуур эрхтэн тогтолцоог гэмтээдэг. Мөн бие сульдах, толгой өвдөх, халуурах, хүзүү хөших, үе мөчөөр өвдөх шинж тэмдэгүүд илэрч арьсаар цагирган хэлбэрийн тууралт гардаг. Харин хүндэрсэн тохиолдолд нүүр, гар, хөл саажих шинж тэмдэг илэрч ухаан алдаж унах, цаашлаад үхэлд хүргэх ч эрсдэлийг дагуулдаг ажээ.

Бид хачигний халдварын талаар ЗӨСҮТ-ийн тархвар судлаач А.Моломжаваас тодрууллаа.

-Хачиг хүний биед хэрхэн дамжиж халдвар үүсгэдэг вэ?

     - Ой мод ихтэй газар хачиг ихэвчлэн үүрлэсэн байдаг. Мөн  хачиг салхинд хийсэж агаарт  тархаж явдаг. Үүнийг хүмүүс хачиг тэнгэрээс унадаг гэж ойлгох нь элбэг.  Хүн амьтан, малын биед шигдэж, шимэгчилэн биеэр халдварын нянг тарааж өвчлөл үүсгэдэг.

-Хачгаар дамждаг ямар төрлийн өвчнүүд байдаг вэ? 

    -Хачигт халдвараар үүсгэгддэг гурван төрлийн өвчин байдаг. Эхнийх нь хачигт энцефалит буюу ойн хачиг. Ойн хачиг нь Хөвсгөл, Архангай, Сэлэнгэ зэрэг ой модтой газруудаар элбэг байдаг. Хоёр дахь нь хачигт риккетсиоз, удаах нь хачигт борресиоз юм.

-Энэ өвчнүүд нь ямар хор хөнөөлтэй вэ?

     -Хүмүүс тэр бүр тоодоггүй, гэхдээ хачигт хазуулаад удвал тархи нугасны өвчин үүсдэг юм. Хүний толгойд шимэгчлэн амьдрах аюултай учраас тухайн үедээ тоохгүй байсан ч,удвал халдварт нян тархи, нугасанд тархаж өвчин үүсгэх эрсдэл өндөр, хүнд хэлбэрт шилжсэн тохиолдолд үхэлд хүргэх аюултай.

-Уг өвчнөөс хэрхэн урьдчилан сэргийлэх вакцин тарилга байдаг уу?

     -Хачигт энцефалитын эсрэг вакциныг хавар, намрын улиралд тариулж, уг өвчнөөс урьдчилан сэргийлэх боломжтой. Вакцин хийлгэж амжилгүй хазуулсан тохиолдолд иммуноглобулин тариулдаг. Мөн иодантипирин, реамбирины эсрэг вирусийн гаралтай эм уудаг.

-Энэ жил хачигний тархалт хэр байгаа вэ?

  -Зургадугаар сард бол хамгийн их тархалттай байдаг. ЗӨСҮТ дөрөвдүгээр сараас эхлэн тандалт судалгаа шинжилгээг тархалт их байдаг аймгуудад хийж байна. Энэ жилийн хувьд тархалт өндөр байгаа тул иргэд болгоомжтой аялж зугаалах хэрэгтэй сануулмаар байна.

    Хачигт халдвар их тохиолддог нутгийн иргэд, малчид, аялагчид хачигт хазуулахаас сэргийлж, ой хээр явахдаа тод өнгийн битүү хувцас өмсөх, биедээ хачиг ассан эсэхийг шалгаж хэвшихийг зөвлөж байна. Хэрвээ хачигт хазуулсан эмнэлэгт хандаж, мэргэжлийн эмчээр хачгийг авхуулан, шинжлүүлж  халдвар авсан эсэхээ тогтоолгож эмчилгээ хийлгэх хэрэгтэй. Учир нь хачиг нь хүний биед мэдэгдэлгүй 30 хоног амьдрах чадвар өндөртэй амьтан юм.